Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej

Puchły I

CO?

 

„Matecznik – lokalny bank genów drzew owocowych w rejonie doliny górnej Narwi” to inicjatywa, która wychodzi naprzeciw tak potrzebom środowiskowym (zachowanie różnorodności biologicznej) i społeczno-gospodarczym (tworzenie produktu lokalnego jako alternatywne źródło dochodów), jak i kulturowym (charakterystyczny krajobraz wiejski z przydomowymi sadami). Jest skierowana do wszystkich mieszkańców wsi, a w jego realizację włączone zostaną różne grupy społeczne. Pierwszym działaniem w ramach projektu będzie inwentaryzacja starych sadów z tradycyjnymi, często już zapomnianymi odmianami drzew owocowych. Następnie wspólnie z uczniami, w ramach zajęć Szkolnych Kół GIS (GIS - Geograficzny System Informacyjny), na bazie zdjęć lotniczych wykonana zostanie zintegrowana, przestrzenna baza danych tradycyjnych sadów przydomowych. Pozwoli ona ocenić stan zachowania ginących odmian drzew w regionie. Kolejny etap to zorganizowanie i przeprowadzenie warsztatów dotyczących znaczenia, zachowania i ochrony tradycyjnych sadów owocowych, w których wezmą udział właściciele wytypowanych sadów oraz kwaterodawcy. Celem warsztatów będzie przede wszystkim uwrażliwienie właścicieli sadów (ale również kwaterodawców) na znaczenie, tradycyjnych sadów przydomowych, gromadzących dawne odmiany jabłoni, gruszy, śliwy, czereśni i wiśni. Ponadto uczestnicy zdobędą niezbędną wiedzę w zakresie zakładania takich sadów , rozmnażania roślin sadowniczych, zbierania zrazów, szczepienia i okulizacji. Wiedza ta pozwoli uczestnikom szkolenia na prowadzenie prawidłowej pielęgnacji przydomowych sadów, odmłodzenie sadów, a w przyszłości – na poszerzenie swojej oferty o wyjątkowe odmiany owoców. Działaniem finalizującym będzie założenie wzorcowego sadu tradycyjnego z pozyskanych w terenie lokalnych odmian drzew owocowych. Sad stanie się zasobem genowym tradycyjnych odmian pozyskanych podczas inwentaryzacji, miejscem szkoleń i przekazu praktycznej wiedzy lokalnej społeczności nt. zakładania, pielęgnacji i ochrony tradycyjnych drzew.

 

 

KTO?

 

Autorem Inicjatywy jest Stowarzyszenie Dziedzictwo Podlasia. Stowarzyszenie założone zostało w kwietniu 2004 roku. Jest organizacją pozarządową zrzeszającą pasjonatów i miłośników dziedzictwa kulturowo-przyrodniczego ziemi podlaskiej. Wśród członków są zarówno profesjonaliści, na co dzień zajmujący się archeologią, architekturą, etnografią, geografią, czy też innymi dyscyplinami, mający duże doświadczenie w pracy dla innych organizacji pozarządowych, jak i amatorzy, którzy swoje zainteresowania rozwijają w wolnych dla siebie chwilach. Tłem wszelkich działań Stowarzyszenia jest rozwój zrównoważony (ekorozwój), uznany jako szansa współczesnej cywilizacji. Szczególnie ważna jest poprawa warunków życia lokalnej ludności Podlasia z uwzględnieniem specyfiki i ograniczeń tych terenów, wynikających przede wszystkich z uwarunkowań przyrodniczych i społecznych. Stowarzyszenie bierze aktywny udział w rozwiązywaniu najważniejszych problemów dotyczących ochrony wartości kulturowych i przyrodniczych Podlasia. Stowarzyszenie zrealizowało m.in. następujące projekty:

  • „Drewniane kapliczki słupowe - ratujmy ginący element krajobrazu wiejskiego". Projekt polegał na zinwentaryzowaniu przydrożnych kapliczek na terenie gmin powiatu hajnowskiego i wprowadzeniu ich do komputerowej bazy danych. W trakcie realizacji projektu zrekonstruowano także jedną kapliczki we wsi Soce.
  • „Dokumentacja konserwatorska tradycyjnych nazw geograficznych i historycznych rejonu grodziska wczesnośredniowiecznego w Zbuczu, gm. Czyże". Projekt ukierunkowany był przede wszystkim na zainicjowanie działań związanych z inwentaryzacją i tworzeniem baz danych o lokalnym nazewnictwie obiektów terenowych - toponimów. Bezpośrednimi uczestnikami projektu była młodzież i nauczyciele Zespołu Szkół w Czyżach pracownicy oraz mieszkańcy wsi Zbucz.
  • „Ich świat - naszym światem, czyli spotkania pokoleń". Celem projektu było zainteresowanie młodzieży specyfiką historyczną i kulturową własnego regionu, promowanie wielokulturowości własnego miejsca zamieszkania, kształtowanie postaw tolerancji wobec odmienności etnicznej, wyznaniowej i kulturalnej, zmniejszenie barier pokoleniowych wśród mieszkańców miasta i gminy Bielsk Podlaski oraz wzajemna wymiana doświadczeń i umiejętności między ludźmi starszymi a młodzieżą sprzyjająca integracji pokoleniowej.
  • „Inwentaryzacja i waloryzacja wartości przyrodniczych i kulturowych - przestrzenna baza danych zabytków gmin Euroregionu Puszczy Białowieskiej".
  • „Szkolne Koła GIS". Projekt skierowany jest głównie do młodzieży szkolnej. Jego idea opiera się na powołaniu Szkolnych Kół GIS®, w ramach których prowadzone są zajęcia bazujące na Geograficznych Systemach Informacyjnych. Pod kierunkiem nauczycieli oraz specjalistów młodzież gromadzi informacje o środowisku przyrodniczo-kulturowym swojej gminy. W efekcie powstaje zbiór danych przetworzony przy pomocy GIS-u na lokalną bazę danych.

 

 

GDZIE?

 

Puchły, gm. Narew, woj. podlaskie

 

 

KIEDY?

 

IV kwartał 2015 – II kwartał 2016

 

 

AKTUALNOŚCI

 

Sad został założony. Udało się też zaszczepić trochę drzewek konkretnymi, tradycyjnymi odmianami z regionu.

 

No i stało się to, co stać się miało, czyli przyszła wiosna i możemy praktycznie zająć się tematem tradycyjnych sadów przydomowych. Warsztaty cieszyły się ogromną popularnością i zamiast planowanych 20 przybyło aż 39 osób. Uczyliśmy się jak rozmieszczać różne gatunki drzew w sadzie, jak przycinać system korzeniowy, jak sadzić, jak przycinać drzewka po sadzeniu, jak zabezpieczyć i nawozić. Wszystko oczywiście w praktycznym działaniu. Warsztaty zakończyły się założeniem wzorcowego sadu drzew owocowych będącego bankiem genowym dla regionu.

 

Warsztaty dla właścicieli starych sadów i kwaterodawców – tura pierwsza, bardziej teoretyczna. Uczestnicy warsztatów zapoznali się z historią i znaczeniem tradycyjnych sadów przydomowych, a także dowiedzieli się jak zakładać i pielęgnować taki sad. Już niedługo zajęcia praktyczne.

 

Inwentaryzacja sadów zakończona – na warsztatach w ramach zajęć Szkolnych Kół GIS udało się stworzyć zintegrowaną, przestrzenną bazę danych tradycyjnych sadów przydomowych.

 

Zakładamy wzorcowy sad. Prace zaczęliśmy od ogrodzenia terenu. Na wiosnę posadzimy tu jabłonie przeróżnych, ale lokalnych gatunków oraz inne drzewka owocowe charakterystyczne dla tego obszaru.

 

Zagłosuj na tę inicjatywę

Materiały do pobrania

Zobacz także